Berichten

Drie tips voor minder stress

Super veel mensen hebben last van stress. Langdurige stress kan leiden tot een burn-out. Op dit moment is de burn-out de nummer 1 beroepsziekte van Nederland. In deze blogpost deel ik drie handige lifehacks waarmee jij stress kunt verminderen. 

Zorg voor voldoende energie gevende activiteiten

Foto door Andrea Piacquadio via Pexels

In eerdere video’s en blogposts zeg ik het al. Probeer een goede balans te hebben in energie gevende activiteiten, energie vretende activiteiten en activiteiten waar je van bij komt. Als mensen weinig energie hebben zetten ze vaak hun spaarzame energie in om moet activiteiten uit te voeren zoals het bijhouden van de administratie en het huishouden. Daarnaast gaat veel tijd zitten in bijkomertjes zoals Netflixen, op je telefoon scrollen en lezen. Hier krijg je helaas geen extra energie van. Het helpt om bewust energie te steken in activiteiten waar je extra energie van krijgt. Dit zijn activiteiten waar je ook energie in moet stoppen. Daarom laten mensen deze activiteiten vaak achterwege. Terwijl ze juist hard nodig zijn om je energieniveau weer op pijl te krijgen. Je kunt bij deze energiezevende activiteiten denken aan wandelen, het doen aan yoga en bakken.

Luister naar de juiste muziek

Foto door cottonbro via Pexels

Als je last hebt van stress helpt het om heel bewust te zijn van welke muziek je opzet. Ontspannende muziek remt de aanmaak van het stresshormoon cortisol als je even lekker tot rust wilt komen. Maar je kunt ook juist muziek opzetten die je opzweept en energie geeft. Toch zetten mensen vaak muziek op die overeenkomt met hun stemming. Denk aan treurige balads bij liefdesverdriet. Niet zo handig als je je stemming op een positieve manier wilt beïnvloeden. Maak een playlist met kalmerende en ontspannende muziek voor wanneer je even een ‘calm down moment’ nodig hebt. En maak een muziek met opzwepende muziek voor wanneer je even lekker wilt ‘knallen’. 

Omring jezelf met dieren

Foto door Tranmautritam via Pexels

(Huis)dieren hebben een enorm kalmerende werking op mensen. Vooral honden hebben een kalmerende invloed op de mens. In dezelfde ruimte zijn met een hond, een hond aaien en zelfs een hond aankijken zorgt voor positieve gevoelens. Als je een kattenmens bent kun je natuurlijk ook het gezelschap van een kat opzoeken. Wil je niet gelijk een huisdier aanschaffen? Kijk dan of je een tijdje een huisdier van iemand kunt lenen of ga gezellig langs bij iemand met een huisdier. 

Dit artikel is geschreven door Najla Edriouch, BIG-geregistreerd GZ-psycholoog en oprichter van dit platform.

, ,

Korte ademhalingsoefening

Meer dan tachtig procent van de jongeren zit tegen een burn-out aan, blijkt uit onderzoek van het Nationaal Centrum Preventie Stress en Burn-Out. Een verkeerde ademhaling speelt een belangrijke rol bij nare gevoelens en stress. Een snelle, oppervlakkige en onregelmatige ademhaling kan een gevolg zijn van stress, maar kan de stressklachten ook versterken. Door regelmatig diep en langzaam te ademen kun je zorgen voor meer ontspanning. Met deze korte ademhalingsoefening, uitgelegd in de video, kun jij direct de aanmaak van het stress hormoon cortisol afremmen en negatieve emoties verminderen.

Deze ontspanninsoefening is overgenomen uit het boek De opwaartse spiraal.

Klik hier voor een uitgebreide video en blogpost over ademhaling.

Dit artikel is geschreven door Najla Edriouch, BIG-geregistreerd GZ-psycholoog en oprichter van dit platform.

,

Zo blijf je mentaal gezond tijdens de lockdown met avondklok

Voor veel mensen is de verlenging van de lockdown een extra tegenvaller in een periode waar het al moeilijk was om nog enigszins goed gestemd te blijven. Dat het moeilijk is om niet somber of prikkelbaar te worden ten tijde van Corona is niet gek. Veel van de dingen die leiden tot een goede mentale gezondheid staan nu lijnrecht tegenover de Coronamaatregelen van het kabinet. Het daarnaast ingaan van de avondklok kan voor mensen de druppel zijn die de emmer doet overlopen. Met het inlassen van de avondklok kan één van de basisbehoeften van de mens, namelijk autonomie ervaren, minder goed vervuld worden. Wanneer je autonomie ervaart voel je de mogelijkheid om te doen wat je wilt en zelf keuzes te maken. Door de avondklok word je extra beperkt in je vrijheid om te gaan en te staan waar je wilt. Ook sociaal contact is een basisbehoefte van de mens. Contacten aangaan is nu extra lastig omdat je nog maar één persoon per dag thuis mag ontvangen. Bij dit sociale contact hoort ook fysiek contact en voor veel van de alleenstaanden is het alweer lang geleden dat ze iemand lekker hebben kunnen knuffelen. Tel daar thuiswerken, thuisles en vaak tegelijkertijd thuisonderwijs geven bij op voor wat extra stress en dan hebben we een recept voor ellende zou je zeggen!

Toch is het juist nu belangrijk om bewust te zijn van hoe we onze basisbehoeften kunnen vervullen en hoe we voor de stress kunnen compenseren. Daarom heb ik vandaag vijf handige tips waarmee jij juist van de avondklok gebruik kunt maken om je mentale gezondheid te verbeteren!

5 TIPS

TIP 1 – Verbeter je slaapritme

De lockdown periode met avondklok is de ideale periode om je slaapritme te verbeteren. Laat slaap nou net een enorme invloed hebben op hoe je je voelt. Eén van de beste manieren om de kwaliteit van je slaap te verbeteren is het zorgen voor een vast ritme. Een vast slaapritme betekent een vast moment waarop je naar bed gaat en een vast moment waarop je weer op staat. Je kunt van deze vaste momenten van naar bed gaan en opstaan het beste zo min mogelijk afwijken. Als ik dit bespreek met mijn cliënten blijkt op een vast moment naar bed gaan vaak het grootste probleem. Dit omdat er vaak veel leuke dingen in de avond gepland staan en op een vast tijdstip gaan slapen betekent deze late night activiteiten missen. Door de avondklok ben jij waarschijnlijk ‘s avonds thuis en kun jij op een vast moment je ‘nestje’ opzoeken zonder iets te missen. Grijp deze periode dus aan om ervoor te zorgen dat jij weer een regelmatig slaappatroon ontwikkelt.

Foto door cottonbro via Pexels

TIP 2 – Ga ‘clubben’

Ik zei het net al; sociaal contact is een basisbehoefte van de mens. Nu maken veel mensen tijdens de lockdown weinig mee. Je kunt hierdoor geneigd zijn om tijdens een FaceTime sessie vooral te vervallen in een gesprek over hoe leeg, ellendig en saai het leven nu is. Daar kun je echter verandering in brengen. Dit is namelijk de perfecte tijd om een leesclub te starten. Naast vakantie zijn lockdowns namelijk de ideale periodes waar je alle rust (of tijd) hebt om boeken te verslinden. Deze boeken kun je dan weer bespreken tijdens je Zoom, Skype of Teams leesclub. Zijn jij en je vrienden niet zo van het lezen? Start dan een film-, podcast- of documentaire club. Zo krijg je gelijk een positieve associatie met beeldbellen!

Foto door Ketut Subiyanto via Pexels

TIP 3 – Zet stappen

Als honden eigenaar zie ik nu meer dan ooit mensen de deur uitgaan om te wandelen. Super goed! Zelf probeer ik iedere dag 8.000 stappen te zetten. Nederlanders waren voor de pandemie al geneigd om te veel te zitten maar tijdens het thuiswerken kan dit nog eens erger worden. Wandelen vermindert stress en zorgt voor een betere stemming. Veel thuiswerkers balen ervan dat zij geen avondwandeling meer kunnen maken. Mijn tip is ga niet bij de pakken neer zitten maar maak een ochtend of lunch wandeling. Dit is nog gezonder dan een avondwandeling omdat je dan zonnestralen pakt. Daglicht is een natuurlijk antidepressivum. Als jij voor je werkdag of tijdens de lunchpauze in de natuur kunt wandelen heb je al helemaal geluk. Natuurwandelingen brengen je brein namelijk in optimale conditie om goed te kunnen leren of werken.

Foto door Clem Onojeghuo via Pexels

TIP 4 – Organiseer een ‘huis’feest

Ben jij geneigd om nu hele avonden thuis aan de televisie gekluisterd te zitten, mis jij uitstapjes en zit jij enorm in een sleur? Dan is deze tip de tip voor jou. Bedenk welke activiteit buiten de deur je nu het meest mist en plan hem voor je volgende vrije dag in. Je gaat hem namelijk thuis laten plaats vinden. Ben jij dol op een bioscoop bezoek? Koop dan een grote zak popcorn, doe de gordijnen dicht en huur een mooie film die normaal gesproken in de bioscoop zou draaien. Ga jij graag uit eten? Dek dan de tafel zo mooi als maar kan en kook een 5-gangen menu of laat van een restaurant een heerlijke maaltijd bezorgen. Is een spa dag met massage meer jouw ding? Koop dan een heerlijk masker, neem een warm bad of douche, steek kaarsjes aan en zet rustgevende muziek op. Wissel ook een heerlijke massage uit met jouw geliefde als die ook van de partij is. Op deze manier heb je toch een ontspannende activiteit in je agenda staan waar je naar uit kunt kijken. En wat een leuke meevaller is, is dat deze activiteit thuis waarschijnlijk een stuk goedkoper is dan buiten de deur.

Foto door cottonbro via Pexels

TIP 5 – Word betere vrienden met jezelf

Als je minder tijd hebt om met anderen door te brengen kun je de kans grijpen om liever voor jezelf te worden. Veel mensen zijn een stuk liever voor anderen dan voor zichzelf. Dit kan betekenen dat zij zich weg cijferen voor anderen of dat zij kritischer zijn richting zichzelf dan richting anderen. We weten dat liever zijn voor jezelf ook zorgt voor een fijner gevoel gedurende de dag. Neem de extra tijd die je ‘s avonds hebt als gevolg van de avondklok om deze oefening uit te voeren:

  • Schrijf vijf positieve punten over jezelf op. Als je het lastig vindt mag je iemand in je omgeving bellen om jou hierbij te helpen. Herhaal deze positieve punten tien keer hardop.
  • Voor veel mensen is het ook erg lastig om specifiek positieve dingen over hun lichaam te bedenken. Door vaak te oefenen kun je ook positieve denkpatronen over je lichaam ontwikkelen. Schrijf nu vijf positieve punten op over je lichaam en herhaal deze tien keer. Ook hier kun je hulp van vrienden bij inschakelen.
  • Trakteer jezelf iedere avond minimaal één keer. Dit kan zijn door je lievelingsgerecht te bereiden, jezelf in te smeren met een fijne crème, een geurkaars te branden of op een andere manier hoe jij ook anderen in de watten legt.

Foto door Andrea Piacquadio via Pexels

Hopelijk gaat het jou lukken om met deze tips tijdens de verlengde lockdown met avondklok tot rust te komen en lekker te genieten.

Enjoy!

*Heb jij last van psychische problemen? Neem dan contact op met je huisarts.

*Zie jij het leven niet meer zitten? Praten kan opluchten. Je kan 24/7 anoniem chatten via 113.nl of bellen met 113 of 0800-0113 (gratis)

 

Dit artikel is geschreven door Najla Edriouch, BIG-geregistreerd GZ-psycholoog en oprichter van dit platform.

 

Psycholoog Najla in de media: NPO Radio 1

Instagram bestaat deze week 10 jaar. Wat begon als een platform om foto’s er wat cooler uit te laten zien in een nostalgisch Polaroid-formaat en jaren zeventig kleuren is uitgegroeid tot een sociaal medium dat grote impact heeft op honderden miljoenen levens. In tien jaar tijd hebben we een heleboel foto’s van koffie, yoghurt met granola en avocado’s voorbij zien komen en hebben we de geboorte gezien van een mondiale selfie en filter-obsessie.

In De Dag van NPO Radio 1 bespreek ik wat er achter ons obsessieve streven naar een vlekkeloze look schuilt en wat tien jaar Instagram heeft gedaan met ons zelfbeeld.

Klik hier om de podcast te beluisteren.

, ,

Adem jezelf rustig

De kunst van het ademhalen

Per dag ademen mensen 22.000 keer in en uit. Je staat natuurlijk helemaal niet bewust stil bij je eigen ademhaling. Dat zou ook heel irritant zijn want dan moet je telkens je aandacht verdelen tussen bewust ademhalen en wat je aan het doen bent. Toch is het goed om dagelijks stil te staan bij je ademhaling. Als je niet goed ademhaalt kun namelijk meer last krijgen van stress en stress versterken. Ik ga je een handige oefening leren waarmee je meer focus kunt leggen op je ademhaling.

Allereerst wat uitleg over ademhaling. Als je last hebt van plotselinge stress verstijft je lichaam en ga je oppervlakkiger ademhalen. Dat verlaagt het zuurstofgehalte in het bloed en dat ervaren de hersenen als stress. Hierdoor wordt je adem nog sneller en oppervlakkiger. Het zuurstofgehalte daalt dan nog meer. Je hart gaat dan nog sneller kloppen. En dan raken je hersenen nog wat gestrester. Hierdoor kom je in een negatieve vicieuze cirkel terecht.

 

Er is gelukkig een alternatief. Een ademhaling die zachtjes op en neer gaat stimuleert het parasympatische zenuwstelsel. Daardoor stromen kalmerende hormonen door je lichaam. Deze kalmeren dan weer negatieve gedachten, gevoelens en emoties waardoor je wat dieper en langzamer gaat ademen. Je begint je dan weer meer te ontspannen en je begrijpt het al je komt dan in een positieve vicieuze cirkel terecht.

 

Laten we beginnen met de oefening:

Sluit je ogen en ga lekker zitten op een stoel met een rechte leuning met je voeten op de grond. Leg je handen losjes op je benen. Adem lang en diep in terwijl je in gedachten langzaam tot vijf telt. Wacht dan even. Adem dan weer uit en tel tot zeven. Je kunt de snelheid ook aanpassen aan jouw unieke ademhalingsritme. Blijf net zo lang op deze manier ademen als jij prettig vindt. Ben jij benieuwd naar een uitgebreidere ademhalingsoefening bekijk dan mijn video:

Deze informatie en oefening komt uit het boek De kunst van het ademen – De basis van mindful leven geschreven door Danny Penman. Bestel het boek via deze link: https://www.nieuwezijds.nl/ Boek/9789057124891/De-kunst-van-het-ademen/

Dit artikel is geschreven door Najla Edriouch, BIG-geregistreerd GZ-psycholoog en oprichter van dit platform.

,

Zo herken je een burn-out!

Hoe herken je een burn-out?

Een op de acht Nederlanders heeft een burn-out, de helft van de Nederlanders zegt het te druk te hebben en het meeste ziekteverzuim is het gevolg van depressie of overspannenheid. Meer dan de helft van de neerslachtige werknemers noemt zijn werk de belangrijkste oorzaak voor een depressie, voortkomend uit problemen op het werk of ontslag.* Vandaag ga ik je uitleggen hoe je een burn-out kunt herkennen en je kunt een mooie prijs winnen!

MIND is een initiatief van Fonds Psychische Gezondheid/Korrelatie en MIND Landelijk Platform Psychische Gezondheid. Zij hebben op een rijtje gezet hoe jij een burn-out kunt herkennen.

Een burn-out uit zich zowel lichamelijke als op psychisch gebied. Dit zijn volgens MIND de herkenningspunten**:

Lichamelijke klachten bij een burn-out:

  • Extreme vermoeidheid
  • Slaapproblemen
  • Hoofdpijn
  • Maagpijn
  • Darmklachten
  • Duizeligheid

Psychische klachten bij een burn-out:

  • Piekeren
  • Erg moeilijk kunnen ontspannen
  • Je opgejaagd voelen
  • Prikkelbaarheid
  • Somberheid
  • Huilbuien
  • Lusteloosheid
  • Niet meer kunnen genieten van dingen
  • Angstklachten
  • Slechte concentratie, vergeetachtigheid
  • Gebrek aan zelfvertrouwen
  • Schuldgevoelens

Wat is het verschil tussen een burn-out en een depressie

Veel van de klachten van een burn-out lijken op die van een depressie. Zo zie je bij beiden bijvoorbeeld vaak slaapproblemen en somberheid. Een burn-out ontstaat wanneer er lang sprake is van overbelasting. Je hebt dan te lang te veel hooi op je vork. Bij een depressie is dit niet altijd het geval.

Zie hier mijn blogpost over hoe je een dip van een depressie onderscheidt: psycholoognajla.nl/blog/depressie/

Het boek Succes met je stress van Ed van Sliedrecht – Voorkom een burn-out is een super fijn hulpboek met uitleg over stress en boordevol praktische tips hoe je een burn-out kunt voorkomen. Er staan fijne zelftests in waarmee jij je stressniveau kunt meten en opdrachten die meer inzicht geven in hoe je functioneert en wat je kunt verbeteren.

*Info afkomstig uit Succes met je stress geschreven door Ed van Sliedrecht: https://www.boompsychologie.nl/100-2515_Succes-met-je-stress?utm_source=Najladepsycholoog&utm_medium=Youtube&utm_campaign=Succes%20met%20je%20stress

**Info afkomstig van Mind: https://wijzijnmind.nl/psychipedia/burn-out/klachten-burnout

Dit artikel is geschreven door Najla Edriouch, BIG-geregistreerd GZ-psycholoog en oprichter van dit platform.

,

Zo help je iemand met een depressie of burn-out

De afgelopen weken heb ik enorm veel vragen gehad over hoe je iemand het beste kunt helpen als deze last heeft van depressieve of sombere gedachten. Vandaag ga ik een aantal tips geven over hoe je iemand het beste bij kan staan wanneer hij of zij last heeft van een dip.

-Maak duidelijk dat je er bent zonder je op te dringen. Bied ruimte tot een gesprek zonder een gesprek op te dringen. Bombardeer je vriend of vriendin niet met allerlei tips en adviezen. Probeer je begripvol op te stellen, luister naar de persoon en probeer je vriend of vriendin zich gehoord te laten voelen. Ga bijvoorbeeld langs bij je vriend of vriendin, neem de tijd voor een goed gesprek en geef je vriend of vriendin de ruimte om te vertellen wat hem of haar dwars zit.

-Probeer positieve feedback te geven en leg de focus op wat wel goed gaat. Heeft iemand een dip omdat hij zijn of haar baan verloren heeft? Besteed hier dan aandacht aan maar leg ook aandacht op de dingen die wel goed gaan. Heeft je vriend of vriendin een fijne familie, goede gezondheid, een leuke vriendengroep. Besteed dan ook aandacht aan deze levensgebieden waar het wel goed gaat.

-Stel voor om samen leuke dingen te gaan doen. Plan deze activiteiten en stimuleer zo je vriend of vriendin om buiten de deur leuke dingen te gaan doen. Neem je vriend of vriendin mee naar een pretpark, bioscoop festival en ga zo maar door. Mensen die in een dip zitten zijn vaak geneigd om weinig leuke dingen buiten de deur te ondernemen. Onder de mensen zijn en leuke dingen doen kan helpen om een dip te verhelpen. Reageer begripvol als iemand af zegt maar probeer opnieuw iets leuks samen te gaan doen.

-Sport en beweging kunnen helpen bij negatieve gevoelens en stress. Kijk of je samen met je vriend of vriendin een lange wandeling kunt gaan maken, een sportles kunt bijwonen of iets anders actiefs kunt gaan doen. Sport en beweging zorgt ervoor dat het stresshormoon afgebroken wordt. Wanneer je vriend of vriendin een dip heeft wegens stress kan dit helpen.

-Heeft je vriend of vriendin last van een dip door stress. Ontspanningsoefeningen kunnen helpen bij stress. Kijk of jullie samen yoga of meditatie lessen kunnen bijwonen. Deze oefeningen laten positieve resultaten zien bij ontspanning. Dit kan ook weer de slaap bevorderen. En slecht slapen kan er weer voor zorgen dat mensen zich emotioneel niet goed voelen.

-Heb je het idee dat je vriend of vriendin niet alleen last heeft van een dipje maar echt van een depressie, burn-out of een ander psychisch probleem? Geef aan dat een depressie, burn-out of psychisch probleem niet iemands schuld is, maar dat dit net als een ziekte is die weer over kan gaan (met de juiste hulp). Adviseer professionele hulp. Bied aan samen op zoek te gaan naar hulpverlening en eventueel aan te sluiten bij een eerste gesprek bij de psycholoog of afspraak bij de dokter. Veel mensen vinden het spannend om bij een psycholoog of huisarts te vertellen dat het niet goed met hen gaat en de stap richting hulp te zetten. Het kan dan helpen als iemand de eerste keer mee gaat als steun.

Wil jij meer weten over hoe je hulp en behandeling kunt krijgen bij een psycholoog en wat hier allemaal bij komt kijken? Lees dan mijn blog post hierover of bekijk de video via deze link.

,

Een burn-out! Wat is het? Wie krijgt het? Hoe krijg je het?

Wanneer je het woord burn-out vanuit het Engels naar het Nederlands vertaalt dan betekent het opgebrand. Een burn-out is een vorm van mentale en fysieke uitputting. Mensen met een burn-out hebben het gevoel helemaal leeg en op te zijn. Er zijn dan geen reserves meer om op te teren.

Vaak is een burn-out werk gerelateerd. Vroeger werd gedacht dat een burn-out vooral voor kwam bij mensen die in dienstbare beroepen werken zoals verpleegkundigen en onderwijzers. Je zag dan dat ze door de uitputting afstand gingen nemen van hun cliënten. Ze vervreemden zich als het ware en gingen cliënten eerder onpersoonlijk behandelen als object. Ook werd dan gezien dat de persoon in kwestie zich niet meer goed voelde over zijn functioneren en niet meer het gevoel had iets goeds te bereiken in het werk.

Inmiddels weten we dat een burn-out in vrijwel alle beroepsgroepen voortkomt.

Vaak uit een burn-out zich op drie gebieden:

  1. Gevoel van uitputting
  2. Gevoel van afstand richting het werk en collega’s
  3. Gevoel van eigen incompetentie op het werk en verminderde prestaties door uitputting en gebrek aan betrokkenheid

Met andere woorden; je voelt je moe, je hebt het gevoel dat je werk niet meer goed uitvoert en je verliest betrokkenheid richting het werk.

Wie zijn dan toch die mensen met een burn-out?

Bij de hele beroepsbevolking is een stijging in burn-out klachten waar te nemen van 11% naar 13% tussen 2007 en 2012 terwijl in de 20 jaar hiervoor een redelijk stabiel beeld te zien was.

Vaak zie je dat een burn-out voorkomt bij mensen onder de 30 jaar. Met name jongeren tussen de 25 en 34 jaar hebben steeds vaker te kampen met psychische klachten.

De oorzaak kan zijn dat deze mensen relatief minder werkervaring hebben en hierdoor het werk dat zij uitvoeren minder goed aankunnen. De mogelijkheid is aanwezig dat deze jonge en hierdoor wat onervaren mensen overvraagd worden op hun werk.

Ook een tijdelijk contract kan leiden tot werkgerelateerde stress wat weer leidt tot een burn-out. Mensen met een tijdelijk contract zijn onzeker of zij hun baan zullen behouden en dit levert stress op. Ook zie je dat flexwerkers vaker te maken hebben met een lagere kwaliteit van werk en aan hogere productiviteitsnormen moeten voldoen dan mensen met een vaste aanstelling. Vooral jongeren hebben vaker tijdelijke contracten.

Bij singles zie je ook dat een burn-out vaker voor komt. De vrijgezellen onder ons hebben vaker een burn-out dan mensen die samen wonen of die getrouwd zijn. Je ziet dit met name bij alleenstaande mannen.

Ook zie je dat mensen die part time werken minder vaak een burn-out hebben dan fulltimers. Mensen die part time werken hebben natuurlijk meer tijd om te herstellen van hun werk en weer op te laden in energie.

Wat leidt dan tot een burn-out?

Op het werk zie je vaak dat er factoren zijn die leiden tot stress. Voorbeelden hiervan zijn bijvoorbeeld hoge werkdruk, fysiek zwaar werk en emotioneel belastende contacten met cliënten.

Bij een hoge werkdruk kun je denken aan een hoge caseload. Bij fysiek zwaar werk kun je denken aan werken in de bouw. Bij emotioneel belastende contacten kun je denken aan een callcenter medewerker op de klachtenafdeling.

Ook zie je dat er op het werk steunende factoren kunnen zijn zoals ontwikkel mogelijkheden, voldoende uitdaging en autonomie in je functie (het gevoel dat je zelf iets in te brengen hebt in de manier waarop je je werk uitvoert), veel steun van je collega’s, een goed salaris en positieve feedback over je functioneren. Wanneer deze steunende factoren er niet zijn zie je vaak dat mensen de motivatie in het werk kwijt raken en betrokkenheid verliezen.